Veel gestelde vragen over zaaien.

* Allereerst regels voor succesvol zaaien!!
- Zaai altijd zo dun mogelijk. Het bespaart later veel werk, voorkomt verlies van zaden, beschadiging van de worteltjes en verzwakking van de plantjes. - Gebruik altijd nieuwe zaaigrond of compost! Nooit gebruikte vanwege bezuinigheden! - Gebruik altijd schone zaaibakken, potten, zaaitrays, etc. - Label de zaden altijd. - Laat ze nooit uitdrogen. - Hou ze nooit te nat. - Kijk uit voor roofdieren, muizen en slakken komen overal! Gebruik echter nooit chemische slakkenkorrels, ze doden niet alleen slakken, maar ook vogels en roeien hele egelfamilies uit. Er zijn zelfs al honden aan overleden!! - Improviseer - gebruik alles wat je hebt om de zaden de condities te geven die ze nodig hebben om te kiemen. - Wees niet bang om te experimenteren en zaai de zaden eens op verschillende manieren. Wat voor de een de beste methode is wil niet zeggen dat dat voor een ander ook werkt. - Ten slotte - ze zullen niet groeien als je ze niet zaait! Het opkweken van planten uit zaad is zeer bevredigend en goedkoop. Na het kiemen van de zaden wordt je beloond met bakken vol zaailingen en later een schitterende bloeiende tuin. * Wat is een lichtkiemer?
Een lichtkiemer houdt in dat de zaden licht nodig hebben om te kiemen, zoals bv. salvia's en nicotiana's. Dit zaad mag in de meeste gevallen niet worden afgedekt met een laag zand, mocht dat wel het geval zijn dan wordt op het zakje zaad de zaaidiepte aangegeven, deze zaden-zaaibak mogen echter nooit worden afgedekt met een krant o.i.d. * Wat is een donkerkiemer?
Dit zaad heeft donker nodig om te kiemen. De zaden worden afgedekt met een laagje gezeefd zand of compost, net zo dik als de zaden zelf zijn, indien ze dieper gezaaid dienen te worden, dan staat dat op m'n zaadzakjes vermeld. De dikte van de deklaag is belangrijk: is de laag te dik, dan kan de zaailing er niet doorheen groeien, is ze te dun, dan kan de zaailing uitdrogen en niet goed kiemen. Bestrooi zaden met een lange kiemtijd met een laag scherp zand of grof zand, om de groei van onkruid en mos te voorkomen en dek de zaaibak af met een krant o.i.d. Fijn zaad echter nooit afdekken met zand, de kiemende zaailing heeft niet genoeg kracht om door een laag compost heen te groeien, maar wel afdekken met een krant! Zodra de kiemplantjes verschijnen wordt het zaaisel licht gezet, wel beschutten tegen direct zonlicht! En langzamerhand worden de kiemplantjes door luchten aan de omgeving gewend. De temperatuur kan nu ook wat lager zijn 16°C - 18°C is prima. Hoe langzwamer de groei, hoe beter! * Wat is een koudkiemer?
Sommige planten hebben een kiemremmer in hun zaadvlies (zaadhuid), als een natuurlijke overlevingsmechanisme, om de kieming over een bepaalde tijd uit te smeren en zo de overleving van enkele nakomelingen te verzekeren. Zulke zaden moeten een tijdlang in een koude, vochtige omgeving blijven om de chemicaliën in het zaadvlies af te breken, waardoor kieming in het voorjaar plaats kan vinden. Dit proces heet stratificatie oftewel koudkiemen. Let op: dit is niet hetzelfde als zaden in de koelkast bewaren!!! Bij vele koudkiemers kan het gebeuren dat ze al kiemen tijdens de warme periode. Deze kiemplantjes dienen eruit te worden gehaald, voordat het zaaisel koud wordt gezet. Voor een kunstmatige koudperiode is de koelkast met een temperatuur rond de 4°C geschikt. Plaats zaaisels nooit in de vrieskist e.d. met temperaturen van onder de -5°C!! Op de zaadzakjes staat aan gegeven of een bepaalde plant een koudkiemer is. Tevens hoelang deze koudperiode moet zijn en of dat voor of na een warme periode moet gebeuren. * Wat wordt bedoeld met aanvijlen en voorweken?
Aanvijlen Aanvijlen ook wel kerven genoemd, houdt in dat de zaadhuid van het zaad dunner wordt gemaakt Aanvijlen wordt gedaan bij zaden met een harde zaadhuid, zo hard dat er vaak geen water kan binnendringen om het zaad (de embryo) te laten ontkiemen. Grote zaden zoals van de blauwe regen en Ipomoea's kunnen met een scherp mes gekerfd worden, door een klein stukje van het uiteinde van het zaadje af te snijden. Ook kun je met een schaar het puntje afknippen. Ook kun je de zaden van b.v. Lathyrus over een schuurpapiertje wrijven of met een vijl (ook nagelvijl) bewerken. Maar let op! Doe dit altijd aan de tegenovergestelde kant van de zaadoog, anders beschadig je de embryo (zie foto's hieronder voor voorbeelden van zaadogen!) Het zaad dan met de snijkant of aangevijlde kant naar boven zaaien.


  Voorweken
  Voorweken houdt in dat de ontkieming wordt bevorderd door de zaden in warm tot heet 
  water te weken. Voorweken is nodig voor zaden die chemische remstoffen bezitten,
  want die moeten voor het zaaien worden opgelost. Voorweken doen we maximaal 3 dagen 
  (totdat de zaden opzwellen) en we verversen het water iedere 8 uur.
  Voorweken wordt aangeraden voor zaden met een dikke zaadhuid zoals b.v. de Lathyrus, 
  Cardiospermum en Ipomoea.
  Over het algemeen werkt de volgende regel het beste:
  Week de zaden net zolang tot de zaden opzwellen, maar maximaal 3 dagen.
  Een uitzondering is de Cardiospermum, want die zwelt niet op, daarvoor geldt max.24 uur.
  Opgezwollen zaden dienen direct gezaaid te worden en de zaden die nog niet zijn 
  opgezwollen dienen dezelfde behandeling nogmaals te ondergaan.

  Als zaden aangevijld en/of voorgeweekt dienen te worden, staat het op de zaadzakjes 
  vermeld net als de duur van het voorweken.



* Hoe kan het dat mijn kiemplantjes zomaar omvallen?
De kiemplantjes hebben last van omvalziekte, net opgekomen zaailingen zijn hier gevoelig voor! Omvalziekte is een schimmelziekte die ervoor zorgt dat de basis van de stengel verrot. Omvalziekte is gevaarlijk en treed snel op. Deze ziekte is te voorkomen door zaailingen zorgvuldig te behandelen. Geef niet teveel water, want natte grond bevat geen zuurstof en dit werkt ziekten in de hand. Gebruik altijd schone potten en zaai in goede zaaigrond. Lucht regelmatig en verwijder condenswater iedere dag! Zaai niet te dicht, zodat iedere zaailing genoeg ruimte heeft voor luchtcirculatie. * Hoe kan het dat mijn kiemplantjes zo iel zijn en zulke hoge stengels hebben?
De kiemplantjes hebben geen licht genoeg gehad tijdens het kiemen en/of zijn te dicht gezaaid. Zet ze de volgende keer na het kiemen direct wat lichter (maar houd ze uit direct zonlicht!) en zaai wat dunner. Draai de zaaibakken regelmatig een kwartdraai, zodat alle zaailingen mooi rechtop en niet naar het licht groeien. Een andere oorzaak kan zijn dat ze na het kiemen te warm hebben gestaan. Zodra de zaden kiemen en gaan uitlopen verwijder je de bedekking van de bakken en zet je de plantjes iets koeler op een lichte plaats. Pas op voor tocht en kou, hieraan kunnen de zaailingen doodgaan. * Wat houdt verpenen precies in en wanneer moet ik dat doen?
Zodra zaailingen het eerste paar groene blaadjes (kiemblaadjes) hebben gevormd, elkaar beginnen te verdringen en de zaaibakken overvol raken, is het tijd om ze meer ruimte te geven, oftewel ze te 'verspenen'. Dicht opeenstaande zaailingen zijn in dit stadium zeer gevoelig voor schimmels (omvalziekte), dus is het van belang ze te verspenen nu ze nog klein zijn. De worteltjes hebben nu meer ruimte nodig. Vele zaailingen verdragen het verspenen in een later levenscyclus niet! Ook kan worden gewacht tot de eerst 2 tot 4 echte blaadjes verschijnen. Zaailingen worden verspeend in potten, bakken of modules (bakken die in vakjes zijn onderverdeeld). Het voordeel van modules is dat ze zuinig zijn wat grond en ruimte betreft en zijn makkelijk in gebruik, rond de tijd van het uitplanten worden bovendien de wortels niet verstoord. Begiet de zaailingen de avond voor het verspenen, flink vochtige wortels raken namelijk minder snel beschadigd. De worteltjes beschadigen door blootstelling aan lucht, maak daarom de nieuwe potten en bakken klaar voor je de zaailingen uit de grond haalt Houd zaailingen tijdens het verspenen zo veel mogelijk bij de blaadjes vast, til ze nooit op bij het stengeltje, omdat deze zeer snel beschadigen en het dan gedaan is met het arme kleine plantje! Breekt of scheurt een blaadje, dan produceert het plantje een nieuwe. Plant de zaaling in zijn nieuwe pot dieper dan voorheen, hij groeit dan compacter en produceert nieuwe wortels op het stengelgedeelte dat onder de grond zit, dit maakt hem steviger. Het liefst worden de plantjes verspeent naar potjes met zaaigrond, maar ze mogen ook worden verspeent naar normale potgrond, maar bemest deze niet, want de zaailingen zijn niet in staat sterk voedsel te verteren, meng daarom wat scherp zand door de potgrond omdat deze meststoffen bezit. Hoe vaker je de plantjes in verse (nu in wat voedzamer) grond verspeent , hoe sterker en krachtigere de jonge planten zijn als ze naar buiten gaan. Vuistregel is dat alleen de sterkste zaailingen worden verspeent en zwakke exemplaren worden weggegooid Ook het oppotten van bewortelde stekken en het overplanten van iets oudere zaailingen van potten naar de volle grond valt onder verspenen.




 * Wat is toppen en hoe doe ik dat?
Toppen houdt in dat de uiteinde van de stengel (eindknop) wordt verwijderd. Door de eindknop te verwijderen dwing je de plant om om zijn energie te gebruiken voor het maken van meerdere stengels. Zo ontwikkelt een plant met normaal maar één bloemsteel nu meerdere stelen met allemaal een bloem. Zelfs bij eenjarigen die van nature meerdere bloemen dragen, bevordert deze techniek een dichtere groei en verhoogt het aantal stengels en bloemen. Toppen doe je door tussen de nagels van de duim en wijsvinger de uiteinde van de stengel af te knijpen, maar dit kan ook heel goed met een (snoei)schaar. Eenjarigen kun je het beste toppen als ze nog heel jong zijn en ze zo'n acht tot tien blaadjes bezitten. Ook kan dit worden gedaan bij jonge planten die in de volle grond zijn gezaaid. Het toppen houdt bovendien een al te snelle groei van binnen gezaaide planten onder controle. Door te hoge temperaturen schieten immers veel plantjes de hoogte in, door ze te toppen rem je hun groeitempo enigzins af en krijg je mooiere compacte planten. Deze techniek gebruiken we ook bij vaste planten in de border, bijvoorbeeld bij de Phlox, om de bloeiperiode te verlengen door de eindknop om en om te verwijderen of om de bloeiperiode te verlengen door dode bloemen te verwijderen, zoals bijvoorbeeld bij de Prikneus (Lychnos coronaria). * Wat is afharden en wanneer moet dat?
Afharden is het proces waarbij vorstgevoelige en halfwinterharde zaailingen die binnen of onder glas zijn opgekweekt, wennen aan de harde omstandigheden buiten. Als de dagen warmer worden is het tijd om de zaailingen af te harden. Kies een zachte bewolkte dag uit om uw potten en bakken een paar uur buiten te zetten. Zet ze niet in de felle zon, want in dit stadium kunnen de jonge plantjes makkelijk verbranden! De verandering van temperatuur zal niet zo'n grote overgang zijn, maar de jonge plantjes zijn niet gewend aan de bewegingen van de lucht en het duurt even voordat ze gewend zijn aan de snellere verdamping en ademhaling buiten. Gun ze die tijd! Gaan ze de eerste keer dat ze buiten zijn slaphangen, dan hebben ze het moeilijk met de wind en zon, probeer het op een nog zachtere dag nog eens. Zet ze gedurende een of twee weken iedere dag wat langer buiten, totdat de planten gewend zijn. Blijft de temperatuur 's nachts herhaaldelijk boven de 10°C, dan mogen de planten de hele nacht buiten blijven. In dit stadium hebben ze meer water nodig dan voorheen. Na een week is het afharden voltooid. Plant vorstgevoelige en halfwinterharde eenjarigen echter niet in de volle grond uit voor ijsheiligen. Indien de eenjarigen vanwege de temperatuur langer dan een week dag en nacht weer binnen gehouden zijn, dan is het effect van het afharden uitgevlakt en moet je opnieuw beginnen (maar dit is gelukkig zeldzaam). Tenslotte: Om ervoor te zorgen dat zaailingen uitgroeien tot compacte, gezonde planten, geeft u ze: veel licht veel frisse lucht grond die vochtig is maar niet doorweekt Heel veel succes en plezier! Anja

Naar

Extra planten informatie:
Zadenaanbod:
Homepage:
Tuinagenda:
Vraag en Antwoord:
Mijn eigen tuin:
Tuintips:

Voor deze gehele site geldt:© Anja Timpener