Nomenclatuur

Als er iets is wat bij beginnende tuiniers de haren overeind doet staan, is het wel de Latijnse Nomenclatuur.
Het lijkt een hoop abracadabra waar geen touw aan vast te knopen valt. Dat is jammer, want eigenlijk is het helemaal niet zo moeilijk. Het is best wel leuk om wat Latijn te leren en de planten worden er alleen maar interessanter door.
Die onbegrijpelijke taal zorgt voor internationaal begrip op planten gebied. Zelfs Chinese en Japanse botanisten gebruiken Latijn. Achter die taal zit bovendien de boeiende geschiedenis en romantiek verborgen van een ontwerp dat tuiniers en botanisten al eeuwen fascineert. De reden waarom planten en dieren een Latijnse naam dragen, is dat de wetenschap dateert van een tijd waarin het Latijn de universele taal van de beschaafde wereld was.
Het is allemaal begonnen in de 18e eeuw, toen een Zweedse natuurkenner, Carl von Linne (die zelfs zichzelf een Latijnse naam gaf, nl Linnaeus), als eerste een systeem ontwikkelde om planten classificeren.
Hier een korte uitleg van hoe het nu eigenlijk werkt. Planten hebben, net als ons, twee namen.
De eerste beschrijft het geslacht, de algemene classificatie. Bijvoorbeeld: alle rozen behoren tot het geslacht Rosa ongeacht hun kleur, groeiwijze of grootte.
De tweede naam geeft de soort aan, de specifieke classificatie. Bijvoorbeeld: een roos die naar de vrouw van Sir Joseph Banks is genoemd, heet dus Rosa banksiae. Zoals je ziet word de eerste naam met een hoofdletter geschreven en de tweede niet.
Toen er van deze roos een gele variëteit (cultivar) werd ontwikkeld, kreeg deze de variëteitsnaam 'Lutea',
wat in het Latijn gewoon 'geel' betekent. De variëteitsnaam schrijf je met een hoofdletter en je zet hem tussen aanhalingstekens, maar deze details zijn eigenlij alleen voor botanisten van belang!
Nu heeft de Latijnse naam al heel wat over de plant verteld. Je weet dat ze op rozen lijkt en naar wie ze werd genoemd en dat de kleur geel is. Tegenwoordig worden variëteitsnamen ook vaak gegeven in de taal van het land waar de plant ontwikkeld werdt. Om het ons nog ingewikkelder te maken, dragen sommige hybriden maar één Latijnse naam, gevolgd door een variëteitsnaam, zoals Magnolia 'Elizabeth' (naar de directrice van de botanische tuinen waar ze werd gekweekt). Sommige namen wijzen op het land van oorsprong. Zo komt de Argemone mexicana uit Mexico en komt de Astilbe chinensis uit China.
De meest namen geven informatie over het uiterlijk van de plant, meestal verwijzen ze naar de vorm of groeiwijze van de plant, de kleur van blad of bloemen en soms naar de bladvorm.
Hier onder staan enkele voorbeelden van al die verwijzingen.
Ik hoop dat de Nomenclatuur er iets duidelijker en gemakkelijker op geworden is.

Verwijzingen naar bladvorm

angustifolia - smalbladig
dissectum - fijn geveerd
glabra - zonder beharing
hirsuta - behaard
latifolia - breedbladig
macrophylla - grootbladig
microphylla - kleinbladig
nitida - glanzend
palmatum - palmachtig
picta - kleurig
sempervirens - groenblijvend

Verwijzingen naar de geur

aromatica - aromatisch
citriodora - citroengeur
foetida - sterk en onaangenaam
fragrantissima - zeer geurig
graveolens - onaangenaam
suaveolens - zoet geurend

Verwijzingen naar de bloemen

campanulata - klokvormig
floribunda - overvloedig bloeiend
florida - overvloedig bloeiend
grandiflora - grootbloemig
macropetala - veel kroonblaadjes
parviflora - kleinbloemig
pauciflora - draagt weinig bloemen
plena - dubbelbloemig
spicata - bloemen aan aren

Verwijzingen naar de groeiwijze

arborea - boomvormig
columnaris - groeit uit tot rechte zuil
fastigiata - takken groeien rechtop
fruticosa - houtig
gigantea - reusachtig
globosa - rond van vorm
horizontalis - groeit horizontaal
magnifica - groot
major - groter
minor - kleiner
nana - dwerg
pendula - treurend
procumbens - tegen de grond aangedrukt
repens - kruipend met wortelende uitlopers

Verwijzingen naar herkomst

alpina - alpen
alpinum - alpen
australis - australie
californicus - californie
canadensis - canada
chinensis - china
italicum - italie
japonica - japan
mexicana - mexico
siberica - siberie
sinensis - japan

Verwijzingen naar de kleur wit

albaflora - witbloemig
albomarginata - met witte rand
alba - wit
album - wit
albus - wit
argentus - zilverwit
candidans - wit achtig
candidum - helderwit
dealbata - wit
lactea - melkwit
lactiflora - melkwitte bloemen
leucanthemum - witbloemig
variegata - bont

Verwijzingen naar de kleur geel

auratum - met goudgele vlekken
aureomarginata - met goudgele rand
aura - goudgeel
aureus - goudgeel
aurum - goudgeel
citrinus - citroengeel
flava - lichtgeel
flavum - lichtgeel
lutea - geel
lutens - geel
melanochrysum - donker goudkleurig
semperaurea - altijd goudgeel
vitellinum - dooiergeel

Verwijzingen naar de kleur oranje en bruin

aurantiaca - oranje
aurantiacum - oranje
aurantiacus - oranje
cupreata - koperkleurig
brunnea - bruin
fuscus - donkerbruin
rubiginosa - met roestbruine haren

Verwijzingen naar de kleur rood

atropurpurea - donker purperrood
atrosanguineus - donker bloedrood
cardinalis - scharlakenrood
carnea - vleeskleurig
coccinea - karmijnrood
erubescens - lichtrood
ignea - vuurrood
purpurea - purperrood
purpureus - purperrood
purpureum - purperrood
rosea - rozerood
rubellum - roodachtig
rubra - rood
ruber - rood
sanguineus - bloedrood

Verwijzingen naar de kleur paars

atropurpureus - donker purperrood
nigra - zwart
purpurascens - purpur wordend
purpuratus - met purperen waas
purpurea - purperrood of paars
purpureomaculatus - purper gevlekt
purpureoroseus - purperroze
purpureus - purperrood of paars
purpureum - purperrood of paars

Verwijzingen naar de kleur blauw

azureus - azuur- of hemelsblauw
azurea - azuur- of hemelsblauw
azureum - azuur- of hemelsblauw
caerulea - blauw
caeruleus - donkerblauw
cyanus - donkerblauw
glaucus - blauwgroen
lilaciana - lila
violacea - violet

Verwijzingen naar de kleur groen en grijs

atrovirens - donkergroen
cinerea - asgrijs (grijsgroen blad)
euchlora - frai groenend
glauca - zeegroen
griseo argenteo - zilvergrijs
incana - grijs
sempervirens - altijd groen
virescens - lichtgroen
viridiflora - met groene bloemen
viridis - groen

Naar

Extra planten informatie:
Homepage:
Tuinagenda:
Vraag en Antwoord:
Mijn eigen tuin:
Tuintips: